De meeste restauranthouders denken dat gratis welkomstdrankjes alleen maar geld kosten. Niets is minder waar - een slim ingezet gratis drankje kan je gemiddelde bon flink verhogen. De kunst is om het totale effect te meten, niet alleen de kosten.
Waarom een gratis drankje geen verliespost hoeft te zijn
Een gratis welkomstdrankje lijkt geld te kosten zonder iets op te leveren. Maar in de praktijk verhoogt het je gemiddelde bon aanzienlijk. De truc zit hem in het meten van het totale effect, niet alleen de kosten van het drankje zelf.
? Voorbeeld:
Restaurant geeft gratis prosecco bij aankomst:
- Kosten prosecco: €1,80 per glas
- Gemiddelde bon zonder welkomstdrankje: €42,00
- Gemiddelde bon mét welkomstdrankje: €48,50
Netto effect: +€4,70 per gast
Bereken de werkelijke kosten van je welkomstdrankje
Begin met alle kosten die erbij komen kijken. Dit is veel meer dan alleen de inkoopprijs van de drank.
Kosten die meetellen:
- Inkoopprijs drank (per portie)
- Garnituur (olijf, schijfje citroen, etc.)
- Glas (slijtage, verbreking)
- Arbeid (inschenken, serveren)
? Voorbeeld berekening:
Gratis glas huiswijn:
- Wijn: €1,40 per glas (fles €8,40, 6 glazen)
- Garnituur: €0,05
- Glas (slijtage): €0,15
- Arbeid: €0,30
Totale kosten: €1,90 per glas
Meet het effect op de totale besteding
De werkelijke waarde ontstaat door wat gasten extra bestellen. Een gratis drankje opent de deur naar meer drank, voorgerechten of duurdere hoofdgerechten.
Wat je moet meten:
- Gemiddelde bon zonder welkomstdrankje
- Gemiddelde bon mét welkomstdrankje
- Percentage gasten dat extra drank bestelt
- Percentage gasten dat voorgerecht bijbestelt
⚠️ Let op:
Meet minimaal 6 weken om betrouwbare cijfers te krijgen. Een weekend zegt niets over het echte effect.
Bereken de werkelijke marge
De formule voor de marge op een gratis welkomstdrankje wijkt af van gewone drankjes. Je berekent het effect op de complete besteding - het soort les dat je pas leert na je eerste maand met verlies te draaien.
Formule:
Marge = (Verschil gemiddelde bon - Kosten welkomstdrankje) / Kosten welkomstdrankje × 100
? Voorbeeld berekening:
Bistro geeft gratis aperitief:
- Kosten aperitief: €2,20
- Gemiddelde bon zonder: €38,00
- Gemiddelde bon mét: €44,50
- Verschil: €6,50
Marge: (€6,50 - €2,20) / €2,20 × 100 = 195% rendement
Wanneer een gratis drankje niet werkt
Niet elk concept leent zich voor gratis welkomstdrankjes. Het hangt af van je doelgroep, timing en restauranttype.
Wanneer het meestal niet werkt:
- Snelle lunch concepten (gasten hebben haast)
- Budget restaurants (gasten zoeken lage prijzen)
- Late avond (gasten hebben al genoeg gehad)
- Grote groepen (kosten stapelen te hoog op)
Wanneer het wel werkt:
- Romantische diners (verhoogt de sfeer)
- Business lunch (professionele uitstraling)
- Speciale gelegenheden (verjaardagen, jubilea)
- Nieuwe gasten (sterke eerste indruk)
Alternatieven voor volledig gratis
Een volledig gratis drankje wordt te duur? Er zijn alternatieven die hetzelfde effect hebben met lagere kosten.
- Amuse-bouche: Kleine hap met hoge waardeperceptie, lage kosten
- Upgrade aanbieding: "Voor €3 extra krijg je een glas prosecco"
- Happy hour welkomst: Alleen tussen 17:00-19:00
- Loyalty programma: Gratis drankje vanaf 3e bezoek
? Voorbeeld amuse-bouche:
Kleine soep shot in plaats van drankje:
- Kosten: €0,80 per portie
- Waardeperceptie: €3-4
- Effect op gemiddelde bon: +€5,20
ROI: 550% in plaats van 195%
Registratie en analyse
Om te bepalen of je welkomstdrankje winstgevend is, moet je de cijfers nauwkeurig bijhouden. Veel restaurants vertrouwen op intuïtie, maar dat geeft geen betrouwbaar beeld.
Wat je moet registreren:
- Aantal gasten met/zonder welkomstdrankje
- Gemiddelde bonbedrag per groep
- Aantal extra drankjes per tafel
- Kosten welkomstdrankjes per dag
Een food cost calculator helpt je deze cijfers automatisch bij te houden. Zo zie je direct of je welkomstdrankje rendabel is en krijg je inzicht in het effect op je totale omzet.
Gerelateerde artikelen
Hoe bereken je de marge op een gratis welkomstdrankje?
Bereken alle kosten van het welkomstdrankje
Tel op: inkoopprijs drank, garnituur, glas (slijtage), en arbeidstijd voor inschenken en serveren. Vergeet geen kosten, anders klopt je berekening niet.
Meet gemiddelde bonnen met en zonder welkomstdrankje
Registreer minimaal 4 weken de gemiddelde besteding per gast. Vergelijk dagen/weken met welkomstdrankje tegen dagen zonder. Zorg voor vergelijkbare omstandigheden.
Bereken het rendement
Trek de kosten van het welkomstdrankje af van het verschil in gemiddelde bon. Deel dit door de kosten en vermenigvuldig met 100 voor het percentage rendement.
✨ Pro tip
Test gedurende 3 maanden of gasten die een gratis aperitief krijgen daadwerkelijk 15-20% meer bestellen aan hoofdgerechten. Meet dit alleen op dinsdagen en woensdagen voor het meest betrouwbare resultaat.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Moet ik BTW berekenen over een gratis welkomstdrankje?
Hoe weet ik of mijn welkomstdrankje de extra besteding veroorzaakt?
Wat is een realistische verhoging van de gemiddelde bon?
Kan ik dit ook doen met een gratis voorgerecht?
Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
kennisbank.more_in_category
Gerelateerde vragen
Ontdek meer onderwerpen
Bereken je cocktailkosten tot op de ml
Drankmarges lijken hoog, maar schenkverlies en free pours eten ze op. KitchenNmbrs berekent de exacte kostprijs van elke cocktail en elk drankje. Probeer het gratis.
Start gratis trial →