Hoeveel kost het jou eigenlijk wanneer je barman een drankje wegschenkt? De meeste horecaondernemers denken alleen aan de inkoopprijs, maar vergeten de gemiste winst. Elk gratis drankje kost namelijk veel meer dan je verwacht.
Wat kost een gratis drankje echt?
Wanneer je barman een biertje weggeeft, raak je niet alleen €1,50 inkoop kwijt. Je mist ook de winst die je normaal zou maken. Dit heet opportunity cost - de gemiste kans op verdienste.
? Voorbeeld:
Heineken biertje weggeschonken:
- Inkoopprijs: €1,50
- Verkoopprijs: €3,50 (incl. 21% BTW)
- Verkoopprijs excl. BTW: €2,89
- Gemiste winst: €2,89 - €1,50 = €1,39
Totale kosten: €2,89 (niet €1,50!)
De formule voor weggeschonken dranken
Voor elke gratis drank gelden deze kosten:
- Directe kosten: Inkoopprijs van het product
- Opportunity kosten: Verkoopprijs excl. BTW min inkoopprijs
- Totale kosten: Verkoopprijs excl. BTW
De formule is eenvoudig: Kosten gratis drankje = Verkoopprijs excl. BTW
⚠️ Let op:
Reken altijd met de prijs excl. BTW. Alcoholische dranken hebben 21% BTW, niet 9% zoals eten.
Impact op jaarbasis
Een paar gratis drankjes lijken onschuldig. Maar tellen razend snel op. Vooral wanneer meerdere barmannen dit doen.
? Voorbeeld:
Bar met dagelijks 2 gratis drankjes:
- Gemiddelde drankprijs excl. BTW: €3,50
- Per dag: 2 × €3,50 = €7,00
- Per week (6 dagen open): €42,00
- Per jaar: €2.184
Jaarlijkse kosten: €2.184
Verschillende soorten dranken
De kosten variëren flink per dranktype. Na dit te hebben bijgehouden bij tientallen horecazaken zie je duidelijke patronen:
- Bier (tap): €1,20 inkoop → €2,89 totale kosten
- Wijn (glas): €1,80 inkoop → €4,13 totale kosten
- Cocktail: €3,50 inkoop → €8,26 totale kosten
- Premium spirit: €2,80 inkoop → €6,61 totale kosten
Cocktails en premium dranken kosten dus veel meer dan een gewoon biertje.
? Voorbeeld:
Mojito weggeschonken:
- Rum: €1,20
- Limoen, munt, suiker, soda: €0,30
- Totale inkoop: €1,50
- Verkoopprijs: €10,00 incl. BTW
- Excl. BTW: €8,26
Werkelijke kosten: €8,26
Hoe voorkom je onnodige kosten?
Gratis drankjes hoeven niet verboden. Maar moeten wel gecontroleerd worden. Hier zijn praktische tips:
- Stel regels op: Wanneer mag een barman iets wegschenken?
- Registreer het: Noteer elke gratis drank met reden
- Stel limieten: Maximaal X gratis dranken per dienst
- Alternatieven: Korting in plaats van gratis (50% korting kost minder)
Een tool zoals KitchenNmbrs helpt je de werkelijke kosten van weggeschonken dranken bij te houden. Zo zie je precies wat het je kost.
Hoe bereken je de kosten van een gratis drankje?
Bepaal de verkoopprijs excl. BTW
Neem de normale verkoopprijs en deel door 1,21 (alcoholische dranken hebben 21% BTW). Een biertje van €3,50 wordt €3,50 / 1,21 = €2,89 excl. BTW.
Tel alle ingrediëntkosten op
Reken niet alleen het hoofdproduct, maar ook garnituur, mixers en toevoegingen. Bij een cocktail tel je rum, sap, garnish en ijs allemaal mee.
Bereken de totale kosten
De werkelijke kosten zijn de volledige verkoopprijs excl. BTW. Dit is wat je verliest aan potentiële omzet door het drankje weg te schenken in plaats van te verkopen.
✨ Pro tip
Houd gedurende 2 weken bij hoeveel gratis dranken er precies weggaan per dienst. Reken de totale kosten uit op basis van verkoopprijzen excl. BTW - het bedrag zal je verbazen.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Waarom reken ik niet gewoon met de inkoopprijs?
Moet ik 9% of 21% BTW rekenen voor alcoholische dranken?
Wat als mijn barman dagelijks 5 gratis drankjes wegschenkt aan stamgasten?
⚠️ EU Verordening 1169/2011 — Allergeninformatie — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
De allergeninformatie op deze pagina is gebaseerd op EU Verordening 1169/2011. Recepten en ingrediënten kunnen per leverancier verschillen. Verifieer altijd de actuele allergeninformatie bij uw leverancier en communiceer dit correct aan uw gasten. KitchenNmbrs is niet aansprakelijk voor allergische reacties.
In Nederland handhaaft de NVWA de allergenenwetgeving.
Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
kennisbank.more_in_category
Gerelateerde vragen
Ontdek meer onderwerpen
Bereken je cocktailkosten tot op de ml
Drankmarges lijken hoog, maar schenkverlies en free pours eten ze op. KitchenNmbrs berekent de exacte kostprijs van elke cocktail en elk drankje. Probeer het gratis.
Start gratis trial →