Overschenking werkt als een lek in je drankvoorraad - druppel voor druppel verdwijnt je winst. Barpersoneel schenkt gemiddeld 3-8% meer uit dan gepland, wat een cocktailbar met €200.000 drankomzet jaarlijks €6.000-€16.000 kost. Hier leer je precies berekenen hoeveel dit jou kost.
Wat is overschenking en waarom gebeurt het?
Overschenking ontstaat wanneer je personeel meer uitschenkt dan gepland. Dit gebeurt door:
- Te ruime porties (50ml wodka i.p.v. 40ml)
- Gratis drankjes voor vrienden of goede gasten
- Verkeerd meten van cocktail-ingrediënten
- "Topping off" - glazen bijvullen zonder te rekenen
Veel barmanagers onderschatten de impact. Een paar ml extra per drankje lijkt weinig, maar telt op tot duizenden euro's per jaar - het soort les dat je pas leert na je eerste maand met verlies te draaien.
💡 Voorbeeld:
Bar schenkt gemiddeld 10ml extra wodka per cocktail:
- Wodka-prijs: €20 per liter = €0,02 per ml
- Extra kosten per cocktail: 10ml × €0,02 = €0,20
- Volume: 100 cocktails per dag, 6 dagen/week
Jaarlijks verlies: €0,20 × 100 × 6 × 52 = €6.240
De basisformule voor overschenkingsverlies
Het berekenen van overschenking werkt met dezelfde logica als foodcost, maar dan voor dranken:
Theoretische pour cost vs. Werkelijke pour cost
Pour cost = (Inkoopkosten drank / Verkoopprijs excl. BTW) × 100
⚠️ Let op:
Alcoholische dranken hebben 21% BTW, niet 9%! Een cocktail van €12,00 incl. BTW is €9,92 excl. BTW (€12,00 / 1,21).
Stap 1: Meet je werkelijke verbruik
Tel aan het begin van de week hoeveel flessen je hebt. Tel aan het eind hoeveel je hebt verbruikt. Vergelijk dit met je verkoopcijfers.
💡 Voorbeeld berekening:
Wodka Absolut deze week:
- Verkocht: 80 cocktails à 40ml = 3,2 liter
- Werkelijk verbruikt: 4,1 liter
- Overschenking: 4,1 - 3,2 = 0,9 liter
Overschenking percentage: (0,9 / 4,1) × 100 = 22%
Stap 2: Bereken de financiële impact
Vermenigvuldig je overschenking met de inkoopprijs en reken door naar jaarbasis.
Formule:
Weekelijks verlies × 52 weken = Jaarlijks verlies
💡 Voorbeeld:
0,9 liter Absolut overschenking per week:
- Inkoopprijs: €25 per liter
- Weekelijks verlies: 0,9 × €25 = €22,50
- Jaarlijks verlies: €22,50 × 52 = €1.170
Dit is alleen voor één type drank!
Overschenking per dranktype analyseren
Verschillende dranken hebben verschillende overschenkingsrisico's:
- Bier: Meestal weinig overschenking (vaste flesinhoud)
- Wijn per glas: 5-15% overschenking door ruim inschenken
- Spirits: 10-25% overschenking door vrij meten
- Cocktails: 15-30% overschenking door complexe recepten
Focus eerst op je duurste dranken met het hoogste volume. Daar zit de grootste impact.
Preventie: hoe voorkom je overschenking?
De beste oplossing is voorkomen, niet achteraf corrigeren:
- Jiggers gebruiken: Standaard maatbekers voor elke portie
- Recepten vastleggen: Exacte hoeveelheden per cocktail
- Wekelijkse inventory: Tel voorraad en vergelijk met verkoop
- Training: Leer personeel waarom dit belangrijk is
⚠️ Let op:
Wees niet te streng. Een beetje gastvrijheid hoort erbij. Streef naar 3-5% overschenking, niet naar 0%. Dat is onrealistisch en slecht voor de sfeer.
Digitale ondersteuning voor bar-administratie
Handmatig bijhouden van drankvoorraad en pour costs kost veel tijd. Tools helpen om:
- Recepten met exacte hoeveelheden vast te leggen
- Pour cost per cocktail automatisch te berekenen
- Inkoopprijzen bij te houden per leverancier
- Overzicht te krijgen van je winstgevendste dranken
Dit bespaart tijd en geeft je direct inzicht in afwijkingen.
Hoe bereken je overschenkingsverlies? (stap voor stap)
Meet je werkelijke verbruik per week
Tel aan het begin van de week je flessen. Tel aan het eind hoeveel je hebt verbruikt. Vergelijk dit met je verkoopdata uit je kassasysteem.
Bereken het overschenkingspercentage
Trek je theoretische verbruik af van je werkelijke verbruik. Deel het verschil door je werkelijke verbruik en vermenigvuldig met 100 voor het percentage.
Reken de financiële impact uit
Vermenigvuldig je overschenking in liters met de inkoopprijs per liter. Reken door naar jaarbasis door te vermenigvuldigen met 52 weken.
✨ Pro tip
Meet gedurende 14 dagen exact hoeveel je premium spirits (Grey Goose, Hennessy, Macallan) verbruikt versus verkoopt. Deze dranken kosten €40-80 per liter - elke 5% overschenking kost je hier €300-500 per maand.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Wat is een normale overschenking voor een bar?
Een overschenking van 3-5% wordt als normaal beschouwd. Dit komt door natuurlijke variatie en gastvrijheid. Boven de 8% is er waarschijnlijk sprake van structurele problemen.
Moet ik BTW meenemen bij pour cost berekening?
Nee, reken altijd met verkoopprijzen exclusief BTW. Alcoholische dranken hebben 21% BTW, dus een cocktail van €12,00 is €9,92 exclusief BTW.
Hoe vaak moet ik mijn drankvoorraad tellen?
Voor een goede controle op overschenking tel je minimaal wekelijks. Bij grote bars of veel personeel kan dagelijks tellen voor dure spirits zinvol zijn.
Wat als mijn overschenking hoger is dan 10%?
Dan heb je waarschijnlijk een structureel probleem. Check of je personeel jiggers gebruikt, of er gratis drankjes worden weggegeven, en of je recepten duidelijk zijn.
📚 Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Officiële bron
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
Bereken je cocktailkosten tot op de ml
Drankmarges lijken hoog, maar schenkverlies en free pours eten ze op. KitchenNmbrs berekent de exacte kostprijs van elke cocktail en elk drankje. Probeer het gratis.
Start gratis trial →