Je foodcost verandert elke maand door prijsstijgingen van leveranciers, seizoenen en nieuwe gerechten. Veel restauranthouders merken dit pas als het te laat is en hun winst al weggezakt is. Met een simpele grafiek zie je direct welke kant het opgaat en kun je bijsturen voordat het pijn doet.
Waarom je foodcost elke maand verschilt
Je foodcost is geen vast getal. Het beweegt constant door verschillende factoren:
- Leveranciers verhogen prijzen - vaak stilletjes, zonder dat je het direct merkt
- Seizoenen - groenten kosten in de winter meer dan in de zomer
- Nieuwe gerechten - die je nog niet hebt doorgerekend
- Ruimere porties - je chef geeft steeds iets meer
⚠️ Let op:
Veel ondernemers controleren hun foodcost alleen aan het eind van het jaar. Dan is het te laat om bij te sturen.
De eenvoudigste manier: lijndiagram
Je hoeft geen Excel-expert te zijn. Een simpel lijndiagram laat zien of je foodcost stijgt, daalt of stabiel blijft.
? Voorbeeld:
Restaurant De Smaak volgt hun foodcost per maand:
- Januari: 29,2%
- Februari: 29,8%
- Maart: 31,1%
- April: 32,4%
Conclusie: foodcost stijgt elke maand. Tijd voor actie.
Wat je nodig hebt
Voor een goede foodcost-grafiek verzamel je deze cijfers per maand:
- Totale inkoop ingrediënten - wat je hebt betaald voor alle producten
- Omzet food - alleen eten, geen drank (excl. BTW)
- Foodcost percentage - inkoop gedeeld door omzet × 100
? Berekening:
Maart 2024:
- Inkoop ingrediënten: €8.240
- Omzet food excl. BTW: €26.500
- Foodcost: (€8.240 / €26.500) × 100 = 31,1%
Signalen in je grafiek
Een goede foodcost-grafiek vertelt je direct wat er speelt:
Stijgende lijn: Je kosten lopen op sneller dan je prijzen. Leveranciers zijn duurder geworden of porties groter.
Dalende lijn: Goed bezig. Je hebt je prijzen verhoogd of goedkopere alternatieven gevonden.
Golvende lijn: Normaal door seizoenen. Groenten zijn duurder in winter, goedkoper in zomer.
? Praktijkvoorbeeld:
Bistro Het Pleintje zag hun foodcost stijgen van 28% naar 34% in 6 maanden:
- Oorzaak: vleesprijs 20% gestegen
- Oplossing: menuprijs biefstuk van €28 naar €32
- Resultaat: foodcost terug naar 29%
Frequentie: maandelijks is genoeg
Check je foodcost niet elke week. Dat geeft te veel ruis. Maandelijks is perfect:
- Week 1 van de maand: Tel op wat je vorige maand hebt ingekocht
- Bereken foodcost percentage - deel inkoop door omzet food
- Plot in je grafiek - Excel, app of zelfs handmatig op papier
- Vergelijk met vorige maanden - zie je een trend?
Digitale tools die helpen
Je kunt dit handmatig doen, maar digitale tools maken het makkelijker:
- Excel of Google Sheets: Gratis, maar je moet zelf alles invoeren
- Horeca-apps: Berekenen automatisch je foodcost per maand
- KitchenNmbrs: Toont je foodcost-ontwikkeling in grafieken, zonder dat je zelf hoeft te rekenen
⚠️ Let op:
Geen enkele tool registreert automatisch je inkopen. Je moet facturen invoeren of koppelen.
Hoe maak je een foodcost-grafiek? (stap voor stap)
Verzamel maandcijfers
Tel alle facturen van ingrediënten op van vorige maand. Neem je omzet food (excl. BTW) uit je kassasysteem. Bereken: (inkoop / omzet) × 100 = foodcost %.
Maak een simpele grafiek
Zet maanden op de horizontale as, foodcost % op de verticale as. Begin bij 20% en eindig bij 40% voor een goed overzicht. Plot je eerste punt.
Voeg elke maand een punt toe
Bereken elke maand je nieuwe foodcost % en voeg het punt toe aan je grafiek. Verbind de punten met een lijn. Na 3-4 maanden zie je de trend.
✨ Pro tip
Check niet alleen je totale foodcost, maar ook die van je 3 best-verkopende gerechten apart. Die hebben de grootste impact op je winst.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Moet ik drank meenemen in mijn foodcost-grafiek?
Nee, alleen ingrediënten voor eten. Drank heeft een andere marge en vertroebelt het beeld. Bereken drankkosten apart.
Wat als mijn foodcost elke maand heel erg schommelt?
Dat is normaal bij seizoensgebonden ingrediënten. Kijk naar het gemiddelde over 3 maanden in plaats van individuele maanden.
Welk foodcost percentage is normaal voor restaurants?
Tussen 28% en 35% is gangbaar voor de meeste restaurants. Boven 35% wordt het lastig om winst te maken.
Hoe vaak moet ik mijn grafiek updaten?
Maandelijks is perfect. Vaker geeft te veel ruis, minder vaak mis je trends. Eerste week van de maand is een goed moment.
Kan ik dit ook per gerecht volgen in plaats van totaal?
Ja, maar begin met je 5 best-verkopende gerechten. Voor elk gerecht een aparte lijn maken wordt al snel onoverzichtelijk.
📚 Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Officiële bron
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
Automatiseer je dagelijkse keukencontroles
Handmatige controles kosten tijd en missen fouten. KitchenNmbrs automatiseert temperatuurregistratie, voorraadbeheer en HACCP-checks. Probeer het 14 dagen gratis.
Start gratis trial →