Hoeveel van je vis verdampt er eigenlijk tijdens het koken? Kooksverlies van vis loopt vaak op tot 25% van het oorspronkelijke gewicht, afhankelijk van de soort en bereidingswijze. Veel koks vergeten dit mee te rekenen in hun kostprijs en verliezen daardoor onbewust geld op elke portie.
Wat is kooksverlies bij vis?
Kooksverlies ontstaat doordat vocht verdampt tijdens het koken. Vis bevat van nature veel water, waardoor het gewichtsverlies aanzienlijk kan zijn. Het percentage verschilt per soort vis en hoe je het bereidt.
? Voorbeeld:
Je koopt 1 kg zalmfilet voor €24,00. Na het bakken weegt de vis nog 800 gram.
- Ruw gewicht: 1000 gram
- Gekookt gewicht: 800 gram
- Kooksverlies: 200 gram (20%)
Je hebt dus 20% kooksverlies.
Formule voor kooksverlies percentage
De berekening ziet er simpel uit, maar is cruciaal voor accurate kostprijzen:
Kooksverlies % = ((Ruw gewicht - Gekookt gewicht) / Ruw gewicht) × 100
? Voorbeeld berekening:
Kabeljauw filet: 250 gram ruw wordt 200 gram gekookt
- Kooksverlies: (250 - 200) / 250 × 100
- Kooksverlies: 50 / 250 × 100
- Kooksverlies: 20%
Je moet dus 25% meer inkopen om 200 gram gekookt vis te krijgen.
Typisch kooksverlies per vissoort
Elke vissoort heeft zijn eigen kooksverlies. Gebruik deze percentages als uitgangspunt voor je berekeningen:
- Zalm: 15-20% (vettige vis houdt meer vocht vast)
- Kabeljauw: 20-25% (magere vis verliest sneller vocht)
- Tong: 15-20% (platte vis, gemiddeld verlies)
- Tonijn: 25-30% (varieert sterk per bereiding)
- Dorade: 18-22% (standaard verlies)
⚠️ Let op:
Test altijd je eigen kooksverlies. Het verschilt per leverancier, seizoen en bereidingswijze. Grillen geeft ander verlies dan pocheren.
Impact op je kostprijs
Kooksverlies verhoogt je werkelijke kiloprijs aanzienlijk. Dit is het soort les dat je pas leert na je eerste maand met verlies te draaien - je koopt meer in dan je op het bord legt.
? Kostprijs impact:
Kabeljauw €18/kg, 22% kooksverlies, portie 180 gram gekookt
- Werkelijke prijs: €18 / 0,78 = €23,08/kg gekookt
- Portiekosten: 0,18 kg × €23,08 = €4,15
- Zonder kooksverlies gerekend: €18 × 0,18 = €3,24
Verschil: €0,91 per portie - dat tikt aan!
Praktische tips voor meting
Meet kooksverlies systematisch. Zo krijg je betrouwbare cijfers voor je kostprijzen:
- Weeg altijd dezelfde hoeveelheid (bijvoorbeeld 500 gram)
- Meet op verschillende momenten (kwaliteit vis kan variëren)
- Noteer per bereidingswijze (bakken vs grillen vs pocheren)
- Houd rekening met seizoenen (vis in paaitijd heeft ander vochtgehalte)
Een food cost calculator helpt je gemeten kooksverliezen vast te leggen per vis en bereidingswijze. Dan krijg je automatisch je werkelijke portiekosten berekend.
Gerelateerde artikelen
Hoe bereken je kooksverlies van vis? (stap voor stap)
Weeg de rauwe vis
Weeg een portie rauwe vis voordat je gaat koken. Noteer dit gewicht als je startgewicht. Gebruik bij voorkeur een digitale keukenweegschaal voor nauwkeurigheid.
Bereid de vis zoals normaal
Kook, bak of gril de vis zoals je normaal doet in je keuken. Verander niets aan je standaard bereidingswijze, want je wilt het echte kooksverlies meten.
Weeg de gekookte vis
Weeg de vis direct na het koken, voordat deze afkoelt. Noteer dit gewicht als je eindgewicht. Laat eventuele saus of garnituur weg bij het wegen.
Bereken het verliespercentage
Gebruik de formule: ((Ruw gewicht - Gekookt gewicht) / Ruw gewicht) × 100. Dit geeft je het kooksverlies als percentage dat je kunt gebruiken in je kostprijsberekeningen.
✨ Pro tip
Test kooksverlies van kabeljauw gedurende 2 weken bij elke bereiding. Noteer de percentages en gebruik het gemiddelde voor je kostprijsberekening.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Verschilt kooksverlies per bereidingswijze?
Moet ik kooksverlies meenemen in mijn verkoopprijs?
Hoe vaak moet ik kooksverlies opnieuw meten?
Is kooksverlies hetzelfde als snijverlies?
Kan ik kooksverlies voorkomen?
Waarom heeft mijn zelfde vis soms ander kooksverlies?
⚠️ EU Verordening 1169/2011 — Allergeninformatie — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
De allergeninformatie op deze pagina is gebaseerd op EU Verordening 1169/2011. Recepten en ingrediënten kunnen per leverancier verschillen. Verifieer altijd de actuele allergeninformatie bij uw leverancier en communiceer dit correct aan uw gasten. KitchenNmbrs is niet aansprakelijk voor allergische reacties.
In Nederland handhaaft de NVWA de allergenenwetgeving.
Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
Meer in deze categorie
Gerelateerde vragen
Ontdek meer onderwerpen
Standaardiseer porties, stabiliseer marges
Wisselende porties betekenen wisselende kosten. KitchenNmbrs registreert exacte hoeveelheden per recept zodat elk bord hetzelfde kost. Probeer het 7 dagen gratis.
Start gratis trial →