De meeste restauranthouders denken dat zelfgekweekte kruiden praktisch gratis zijn - een kostbare denkfout. Terwijl je wel bespaard op de aankoop, vergeet je vaak arbeidskosten, energie en ruimte mee te rekenen. Zo bereken je de échte kostprijs per portie van je eigen kruidenkweek.
Waarom zelfgekweekte kruiden niet gratis zijn
Een potje basilicum in de supermarkt kost €2,50 voor 20 gram. Dat is €125 per kilo - behoorlijk duur. Logisch dat je denkt: 'Ik kweek het zelf wel.' Maar pas op dat je niet vergeet alle kosten mee te rekenen.
⚠️ Let op:
Veel ondernemers rekenen alleen met zaden en potgrond, maar vergeten arbeidskosten, water, elektriciteit en ruimte. Dan lijkt het goedkoper dan het werkelijk is.
Alle kosten van kruidenkweek
Voor een eerlijke kostprijsberekening tel je alle kosten op:
- Initiële investering: Potten, potgrond, zaden, eventuele kweeklampen
- Lopende kosten: Water, elektriciteit (verwarming/licht), nieuwe zaden
- Arbeidskosten: Tijd voor zaaien, water geven, oogsten, verwerken
- Ruimtekosten: De vierkante meters die je gebruikt voor kweek
- Verlies: Planten die doodgaan, bladeren die niet bruikbaar zijn
Bereken je opbrengst realistisch
Een basilicumplant levert niet eindeloos. Reken met een realistische opbrengst per plant en per cyclus. Na het analyseren van echte inkoopdata bij verschillende horecatypen blijkt dat veel ondernemers hun opbrengst overschatten met 30-40%.
? Voorbeeld opbrengst basilicum:
Per plant over 3 maanden:
- Bruikbare bladeren: 80-120 gram
- Verlies (slechte bladeren): 20%
- Netto opbrengst: 65-95 gram per plant
Gemiddeld: 80 gram per plant per cyclus
Kostprijsberekening met voorbeeld
We rekenen door wat basilicum uit eigen kweek werkelijk kost:
? Voorbeeld: 10 basilicumplanten
Initiële kosten (eenmalig):
- 10 potten: €30
- Potgrond: €15
- Zaden (meerdere seizoenen): €10
- Kweeklamp: €80
Totaal initiële investering: €135
Kosten per cyclus (3 maanden):
- Elektriciteit kweeklamp: €25
- Water: €5
- Arbeid (5 min/dag × 90 dagen × €15/uur): €112,50
- Ruimte (1m² × €10/maand × 3): €30
Totaal per cyclus: €172,50
Van totaalkosten naar kostprijs per gram
Nu bereken je de kostprijs door alle kosten te delen door je opbrengst:
? Kostprijs berekening:
10 planten × 80 gram = 800 gram per cyclus
Initiële kosten afschrijven over 8 cycli (2 jaar): €135 ÷ 8 = €16,88 per cyclus
Totale kosten per cyclus: €172,50 + €16,88 = €189,38
Kostprijs: €189,38 ÷ 800 gram = €0,24 per gram
Dat is €240 per kilo - bijna twee keer zo duur als supermarkt basilicum! De arbeidskosten maken het verschil.
Wanneer eigen kweek wel loont
Zelfkweek kan wél voordelig zijn als:
- Je dure kruiden gebruikt: Zoals verse tijm, rozemarijn, dragon (€300-500/kg)
- Je al ruimte en faciliteiten hebt: Bestaande kas of kweekruimte
- Je team heeft tijd over: In rustige periodes onderhoud doen
- Je grote hoeveelheden gebruikt: Schaalvoordeel bij meer planten
? Voorbeeld: Dragon kweek
Dragon kost €450/kg bij de groothandel. Met dezelfde berekening:
Eigen kweek: €240/kg
Besparing: €210/kg = 47% goedkoper
Kostprijs per portie berekenen
Voor je foodcost berekening heb je de kostprijs per portie nodig. Tools zoals KitchenNmbrs helpen je deze berekeningen automatisch bij te houden.
Kostprijs per portie = Gebruikte hoeveelheid × Kostprijs per gram
? Voorbeeld portiekosten:
Je gebruikt 2 gram verse basilicum per pasta:
2 gram × €0,24 = €0,48 per portie
Supermarkt basilicum: 2 gram × €1,25 = €2,50 per portie
In dit geval is supermarkt basilicum dus goedkoper, ondanks de hoge kiloprijs.
Hoe bereken je de kostprijs van zelfgekweekte kruiden? (stap voor stap)
Inventariseer alle kosten
Maak een lijst van initiële kosten (potten, grond, zaden, apparatuur) en lopende kosten (water, elektriciteit, arbeid, ruimte). Vergeet geen enkele kostenpost - ook niet je eigen tijd.
Meet je werkelijke opbrengst
Weeg gedurende een volledige cyclus hoeveel bruikbare kruiden je oogst per plant. Trek verlies af voor bladeren die je niet kunt gebruiken. Dit geeft je de netto opbrengst per plant.
Bereken kostprijs per gram
Deel je totale kosten per cyclus door je totale opbrengst in gram. Schrijf initiële investeringen af over meerdere cycli (bijvoorbeeld 2 jaar). Dit geeft je de werkelijke kostprijs per gram.
Bepaal portiekosten voor je gerechten
Vermenigvuldig de kostprijs per gram met de hoeveelheid die je gebruikt per gerecht. Dit is de kruidenkosten die je meeneemt in je foodcost berekening.
✨ Pro tip
Weeg gedurende 6 maanden elke week je oogst en noteer de tijd die je besteedt. Veel ondernemers denken dat 5 minuten per dag genoeg is, maar vergeten het plukken, wassen en verwerken mee te tellen.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Moet ik arbeidskosten meenemen als ik zelf de kruiden verzorg?
Welke kruiden zijn het meest voordelig om zelf te kweken?
Hoe reken ik ruimtekosten mee?
Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
kennisbank.more_in_category
Gerelateerde vragen
Ontdek meer onderwerpen
Optimaliseer je inkoop met data
Weet exact welke leverancier het voordeligst is en hoe prijswijzigingen je marges raken. KitchenNmbrs koppelt inkoop direct aan receptkosten. Probeer het 7 dagen gratis.
Start gratis trial →