Ik geef het toe: ik heb jarenlang prijsverhogingen uitgesteld uit angst voor vertrekkende gasten. Totdat ik leerde dat je precies kunt berekenen hoeveel klanten je mag verliezen en nog steeds meer verdienen. De formule is verrassend simpel.
De break-even formule voor prijsverhoging
Bij een prijsverhoging geldt een simpele regel: je nieuwe omzet moet hoger zijn dan je oude omzet, ook met minder gasten. De formule luidt:
Break-even gastenafname % = (Prijsverhoging % / (100% + Prijsverhoging %)) × 100
? Voorbeeld:
Je verhoogt je prijzen met 15%. Hoeveel gasten mag je verliezen?
- Prijsverhoging: 15%
- Break-even: 15% / (100% + 15%) = 15% / 115% = 13,0%
Je mag maximaal 13% van je gasten verliezen om break-even te draaien.
Waarom deze formule werkt
De formule compenseert voor het feit dat je hogere prijs wordt 'verdund' door minder volume. Verhoog je met 15% maar verkoop je 13% minder, dan houd je dit over:
- Oude situatie: 100 gasten × €20 = €2.000
- Nieuwe situatie: 87 gasten × €23 = €2.001
- Verschil: €1 meer omzet
Alles onder die 13% gastenafname betekent meer winst. Alles erboven betekent omzetverlies.
Van break-even naar echte winstverhoging
Break-even is niet het doel - meer winst wel. Voor echte winstverhoging moet je gastenafname lager blijven dan je break-even punt. Dit is een patroon dat we keer op keer tegenkomen in restaurant financiën: de angst voor gastenafname is vaak groter dan de werkelijke impact.
? Voorbeeld winst-scenario:
Prijsverhoging 12%, break-even bij 10,7% gastenafname:
- Werkelijke gastenafname: 6%
- Oude omzet: 1.000 gasten × €25 = €25.000
- Nieuwe omzet: 940 gasten × €28 = €26.320
Winst: €1.320 meer omzet per periode
Factoren die gastenafname bepalen
Niet elke prijsverhoging leidt tot hetzelfde gastenafname percentage. Deze factoren bepalen hoeveel klanten je verliest:
- Concurrentie: Veel alternatieven = meer gastenafname
- Loyaliteit: Vaste klanten accepteren hogere prijzen makkelijker
- Prijs-kwaliteit verhouding: Premium positionering verdraagt meer verhoging
- Hoogte verhoging: 5-10% wordt minder opgemerkt dan 20-30%
- Communicatie: Uitleg over inflatie/kwaliteitsverbetering helpt acceptatie
⚠️ Let op:
Deze berekening gaat alleen over omzet. Je kosten blijven grotendeels gelijk (huur, personeel, energie), dus elke euro extra omzet gaat vrijwel direct naar je winst.
Verschillende scenario's doorrekenen
Reken meerdere verhogingspercentages door om je optimale strategie te vinden. Lagere verhogingen geven meer speelruimte:
? Scenario-analyse:
Huidige situatie: 800 gasten × €22 = €17.600
- 8% verhoging → max 7,4% gastenafname → €18.326 bij break-even
- 12% verhoging → max 10,7% gastenafname → €17.584 bij break-even
- 15% verhoging → max 13,0% gastenafname → €17.616 bij break-even
Lagere verhogingen hebben meer 'speelruimte' voor gastenafname
Monitoring na prijsverhoging
Na implementatie volg je deze cijfers wekelijks om te zien of je onder je break-even punt blijft:
- Aantal gasten per week: Vergelijk met dezelfde periode vorig jaar
- Gemiddelde bonwaarde: Moet gestegen zijn met je verhogingspercentage
- Totale omzet: Moet hoger zijn dan voor de verhoging
- Klachten over prijzen: Geeft inzicht in acceptatie
Met een goed kassasysteem zie je deze cijfers automatisch en kun je snel bijsturen als de gastenafname te hoog wordt.
Gerelateerde artikelen
- Hoe bereken ik de minimale prijsverhoging die nodig is na een inkoopprijsstijging van 10%?
- Hoe communiceer ik een prijsverhoging aan mijn gasten zonder ze te verliezen?
- Hoe bereken ik of een kleine prijsverhoging meer oplevert dan een kostenbesparing?
- Hoe bereken ik hoeveel euro ik extra verdient als ik alle ondergeprijsde gerechten corrigeer?
Hoe bereken je de maximale gastenafname? (stap voor stap)
Bepaal je gewenste prijsverhoging percentage
Kies een realistisch verhogingspercentage tussen 5-15%. Hogere percentages leiden tot meer gastenafname en zijn moeilijker te rechtvaardigen naar klanten.
Bereken je break-even gastenafname
Gebruik de formule: Prijsverhoging % gedeeld door (100% + Prijsverhoging %) × 100. Bij 10% verhoging: 10 / 110 × 100 = 9,1% maximale gastenafname.
Reken verschillende scenario's door
Maak een tabel met 5%, 8%, 10%, 12% en 15% verhoging en de bijbehorende break-even punten. Kies het percentage waar je het meest vertrouwen in hebt qua acceptatie.
✨ Pro tip
Test je prijsverhoging eerst 3 weken op je 2 populairste hoofdgerechten. Meet exact hoeveel minder je deze gerechten verkoopt - dit geeft je de beste voorspelling voor je totale gastenafname.
Dit zelf berekenen?
In de KitchenNmbrs app doe je dit in een paar klikken. 7 dagen gratis, geen creditcard.
Was dit artikel nuttig?
Veelgestelde vragen
Wat als ik meer gasten verlies dan mijn break-even punt?
Kan ik verschillende verhogingen per gerecht doen?
Hoe lang duurt het voordat ik weet of de verhoging werkt?
Moet ik mijn personeel informeren over de prijsverhoging?
Is 15% prijsverhoging altijd te veel?
Kan ik seizoensgebonden prijzen verhogen zonder vaste gasten te verliezen?
Wat doe ik als concurrenten hun prijzen niet verhogen?
Geraadpleegde bronnen
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Officiële bron
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Officiële bron
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Officiële bron
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Officiële bron
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Officiële bron
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Officiële bron
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Officiële bron
NVWA (Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit) — https://www.nvwa.nl
De HACCP-normen in deze applicatie zijn uitsluitend informatief. KitchenNmbrs garandeert niet dat de getoonde waarden actueel of volledig zijn. Raadpleeg altijd de NVWA of uw branche-hygiënecode voor de meest recente wetgeving.
Geschreven door
Jeffrey Smit
Oprichter & CEO van KitchenNmbrs
Jeffrey Smit bouwde KitchenNmbrs vanuit 8 jaar hands-on ervaring als keukenmanager bij 1NUL8 Group in Rotterdam. Zijn missie: elke restauranteigenaar grip geven op food cost.
kennisbank.more_in_category
Gerelateerde vragen
Ontdek meer onderwerpen
Bepaal verkoopprijzen op basis van feiten
Prijzen prikken op gevoel? KitchenNmbrs berekent de ideale verkoopprijs op basis van je werkelijke food cost en gewenste marge. Test het 7 dagen gratis.
Start gratis trial →