Net zoals een sponge krimpt wanneer het droogt, verliest elk ingrediënt gewicht tijdens het koken - en dat maakt het duurder. Gebruik je hetzelfde ingrediënt zowel rauw als gaar in één gerecht, dan werk je eigenlijk met twee verschillende kostprijzen. Het gare deel kost namelijk meer per gram door het gewichtsverlies.
Waarom rauw en gaar verschillende prijzen hebben
Tijdens het koken verdampt vocht en krimpen vezels. Een biefstuk van 200 gram weegt na grillen misschien nog 150 gram. Je betaalt echter voor die volledige 200 gram, terwijl je slechts 150 gram op het bord krijgt. Dat maakt het gare deel automatisch duurder per gram.
💡 Voorbeeld:
Je koopt rundvlees voor €24/kg en gebruikt het in een salade:
- 100g rauw (voor tartaar): €2,40
- 100g gegaard (verliest 25% gewicht): €3,20
Voor hetzelfde vlees betaal je dus verschillende werkelijke prijzen.
Meet het gewichtsverlies bij verschillende bereidingen
Weeg een paar porties voor en na het koken. Dit geeft je het gemiddelde gewichtsverlies voor dat specifieke ingrediënt en die bereidingswijze. Na dit te hebben bijgehouden bij tientallen horecazaken, zie ik deze patronen:
- Grillen/bakken vlees: meestal 20-30% gewichtsverlies
- Koken groenten: meestal 10-20% gewichtsverlies
- Stomen vis: meestal 15-25% gewichtsverlies
- Frituren: meestal 10-15% gewichtsverlies
⚠️ Let op:
Meet dit zelf voor je eigen keuken. Gewichtsverlies verschilt per product, temperatuur en kooktijd.
Formule voor werkelijke prijs gaar ingrediënt
Zodra je het gewichtsverlies kent, bereken je de werkelijke prijs van het gare deel:
Werkelijke prijs gaar = Inkoopprijs / (Rendement % / 100)
Waarbij: Rendement % = 100% - Gewichtsverlies %
💡 Voorbeeld berekening:
Rundvlees €24/kg, 25% gewichtsverlies bij grillen:
- Rendement: 100% - 25% = 75%
- Werkelijke prijs gaar: €24 / 0,75 = €32/kg
Het gare vlees kost je dus €32/kg in plaats van €24/kg.
Splits hetzelfde ingrediënt op in je recept
Maak in je receptberekening twee aparte regels voor hetzelfde ingrediënt: één voor het rauwe deel tegen inkoopprijs, één voor het gare deel tegen de berekende hogere prijs. Zo krijg je de correcte totale kostprijs zonder onderschatting.
💡 Praktijkvoorbeeld - Salade met rundvlees:
Recept voor 1 portie:
- 80g rundvlees rauw (tartaar): 80g × €24/kg = €1,92
- 60g rundvlees gaar (gegrild): 60g × €32/kg = €1,92
- Salade en garnituur: €1,50
Totale ingrediëntkosten: €5,34
Houd je percentages actueel
Controleer maandelijks of je gewichtsverlies percentages nog accuraat zijn. Nieuwe leveranciers, andere bereidingstemperaturen of een andere chef kunnen het gewichtsverlies beïnvloeden. En dat betekent andere kostprijzen.
Een food cost calculator helpt je beide varianten van hetzelfde ingrediënt vast te leggen met verschillende prijzen, zodat je automatisch de juiste kostprijs berekent.
Hoe bereken je rauw en gaar in één recept?
Meet het gewichtsverlies
Weeg het ingrediënt voor en na het koken voor 3-5 porties. Bereken het gemiddelde gewichtsverlies percentage. Dit wordt je standaard voor dit ingrediënt en deze bereidingswijze.
Bereken de werkelijke prijs gaar
Deel je inkoopprijs door het rendement percentage. Bij 25% gewichtsverlies is het rendement 75%, dus deel je door 0,75. Dit geeft je de werkelijke prijs van het gare ingrediënt.
Maak twee receptregels
Voeg hetzelfde ingrediënt twee keer toe aan je recept: één regel met rauwe prijs en hoeveelheid, één regel met gare prijs en hoeveelheid. Tel beide op voor je totale ingrediëntkosten.
✨ Pro tip
Meet gedurende 2 weken het gewichtsverlies van je 5 meest gebruikte ingrediënten die je zowel rauw als gaar verwerkt. Noteer de percentages en gebruik deze voor al je receptberekeningen.
Obliczyć samemu?
W aplikacji KitchenNmbrs zrobisz to w kilka kliknięć. 7 dni za darmo, bez karty kredytowej.
Czy ten artykuł był pomocny?
Często zadawane pytania
Moet ik voor elk ingrediënt het gewichtsverlies meten?
Alleen voor ingrediënten die je zowel rauw als gaar gebruikt in hetzelfde gerecht. Voor de meeste gerechten gebruik je een ingrediënt maar op één manier.
Kan ik niet gewoon een gemiddelde prijs gebruiken?
Dat geeft een onnauwkeurige kostprijs. Het gare deel is altijd duurder door gewichtsverlies, dus een gemiddelde onderschat je werkelijke kosten.
Hoe vaak moet ik het gewichtsverlies opnieuw meten?
Check dit als je van leverancier wisselt, je bereidingswijze verandert, of als je merkt dat je kostprijs niet meer klopt met je gevoel.
Geldt dit ook voor groenten en vis?
Ja, elk ingrediënt dat gewicht verliest bij koken wordt duurder per gram. Dit geldt voor vlees, vis, groenten en zelfs sommige granen.
📚 Skonsultowane źródła
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Źródło oficjalne
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Źródło oficjalne
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Źródło oficjalne
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Źródło oficjalne
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Źródło oficjalne
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Źródło oficjalne
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Źródło oficjalne
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Źródło oficjalne
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Źródło oficjalne
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Źródło oficjalne
GIS (Główny Inspektorat Sanitarny) — https://www.gis.gov.pl
Normy HACCP przedstawione w tej aplikacji mają charakter wyłącznie informacyjny. KitchenNmbrs nie gwarantuje, że wyświetlane wartości są aktualne lub kompletne. Zawsze konsultuj się z GIS lub lokalnym organem w sprawie obowiązujących przepisów.
Autor
Jeffrey Smit
Założyciel i CEO KitchenNmbrs
Jeffrey Smit stworzył KitchenNmbrs na podstawie 8 lat praktycznego doświadczenia jako kierownik kuchni w 1NUL8 Group w Rotterdamie. Jego misja: dać każdemu właścicielowi restauracji kontrolę nad kosztami żywności.
Optymalizuj zakupy dzięki danym
Wiedz który dostawca jest najkorzystniejszy i jak zmiany cen wpływają na marże. KitchenNmbrs łączy zakupy z kosztami przepisów. Wypróbuj za darmo przez 14 dni.
Rozpocznij bezpłatny okres próbny →