Net zoals een sponge krimpt wanneer het droogt, verliest elk ingrediënt gewicht tijdens het koken - en dat maakt het duurder. Gebruik je hetzelfde ingrediënt zowel rauw als gaar in één gerecht, dan werk je eigenlijk met twee verschillende kostprijzen. Het gare deel kost namelijk meer per gram door het gewichtsverlies.
Waarom rauw en gaar verschillende prijzen hebben
Tijdens het koken verdampt vocht en krimpen vezels. Een biefstuk van 200 gram weegt na grillen misschien nog 150 gram. Je betaalt echter voor die volledige 200 gram, terwijl je slechts 150 gram op het bord krijgt. Dat maakt het gare deel automatisch duurder per gram.
💡 Voorbeeld:
Je koopt rundvlees voor €24/kg en gebruikt het in een salade:
- 100g rauw (voor tartaar): €2,40
- 100g gegaard (verliest 25% gewicht): €3,20
Voor hetzelfde vlees betaal je dus verschillende werkelijke prijzen.
Meet het gewichtsverlies bij verschillende bereidingen
Weeg een paar porties voor en na het koken. Dit geeft je het gemiddelde gewichtsverlies voor dat specifieke ingrediënt en die bereidingswijze. Na dit te hebben bijgehouden bij tientallen horecazaken, zie ik deze patronen:
- Grillen/bakken vlees: meestal 20-30% gewichtsverlies
- Koken groenten: meestal 10-20% gewichtsverlies
- Stomen vis: meestal 15-25% gewichtsverlies
- Frituren: meestal 10-15% gewichtsverlies
⚠️ Let op:
Meet dit zelf voor je eigen keuken. Gewichtsverlies verschilt per product, temperatuur en kooktijd.
Formule voor werkelijke prijs gaar ingrediënt
Zodra je het gewichtsverlies kent, bereken je de werkelijke prijs van het gare deel:
Werkelijke prijs gaar = Inkoopprijs / (Rendement % / 100)
Waarbij: Rendement % = 100% - Gewichtsverlies %
💡 Voorbeeld berekening:
Rundvlees €24/kg, 25% gewichtsverlies bij grillen:
- Rendement: 100% - 25% = 75%
- Werkelijke prijs gaar: €24 / 0,75 = €32/kg
Het gare vlees kost je dus €32/kg in plaats van €24/kg.
Splits hetzelfde ingrediënt op in je recept
Maak in je receptberekening twee aparte regels voor hetzelfde ingrediënt: één voor het rauwe deel tegen inkoopprijs, één voor het gare deel tegen de berekende hogere prijs. Zo krijg je de correcte totale kostprijs zonder onderschatting.
💡 Praktijkvoorbeeld - Salade met rundvlees:
Recept voor 1 portie:
- 80g rundvlees rauw (tartaar): 80g × €24/kg = €1,92
- 60g rundvlees gaar (gegrild): 60g × €32/kg = €1,92
- Salade en garnituur: €1,50
Totale ingrediëntkosten: €5,34
Houd je percentages actueel
Controleer maandelijks of je gewichtsverlies percentages nog accuraat zijn. Nieuwe leveranciers, andere bereidingstemperaturen of een andere chef kunnen het gewichtsverlies beïnvloeden. En dat betekent andere kostprijzen.
Een food cost calculator helpt je beide varianten van hetzelfde ingrediënt vast te leggen met verschillende prijzen, zodat je automatisch de juiste kostprijs berekent.
Hoe bereken je rauw en gaar in één recept?
Meet het gewichtsverlies
Weeg het ingrediënt voor en na het koken voor 3-5 porties. Bereken het gemiddelde gewichtsverlies percentage. Dit wordt je standaard voor dit ingrediënt en deze bereidingswijze.
Bereken de werkelijke prijs gaar
Deel je inkoopprijs door het rendement percentage. Bij 25% gewichtsverlies is het rendement 75%, dus deel je door 0,75. Dit geeft je de werkelijke prijs van het gare ingrediënt.
Maak twee receptregels
Voeg hetzelfde ingrediënt twee keer toe aan je recept: één regel met rauwe prijs en hoeveelheid, één regel met gare prijs en hoeveelheid. Tel beide op voor je totale ingrediëntkosten.
✨ Pro tip
Meet gedurende 2 weken het gewichtsverlies van je 5 meest gebruikte ingrediënten die je zowel rauw als gaar verwerkt. Noteer de percentages en gebruik deze voor al je receptberekeningen.
Kendiniz hesaplayın?
KitchenNmbrs uygulamasında bunu birkaç tıkla yapabilirsiniz. 7 gün ücretsiz, kredi kartı gerekmez.
Bu makale faydalı oldu mu?
Sıkça sorulan sorular
Moet ik voor elk ingrediënt het gewichtsverlies meten?
Alleen voor ingrediënten die je zowel rauw als gaar gebruikt in hetzelfde gerecht. Voor de meeste gerechten gebruik je een ingrediënt maar op één manier.
Kan ik niet gewoon een gemiddelde prijs gebruiken?
Dat geeft een onnauwkeurige kostprijs. Het gare deel is altijd duurder door gewichtsverlies, dus een gemiddelde onderschat je werkelijke kosten.
Hoe vaak moet ik het gewichtsverlies opnieuw meten?
Check dit als je van leverancier wisselt, je bereidingswijze verandert, of als je merkt dat je kostprijs niet meer klopt met je gevoel.
Geldt dit ook voor groenten en vis?
Ja, elk ingrediënt dat gewicht verliest bij koken wordt duurder per gram. Dit geldt voor vlees, vis, groenten en zelfs sommige granen.
📚 Başvurulan kaynaklar
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Resmi kaynak
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Resmi kaynak
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Resmi kaynak
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Resmi kaynak
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Resmi kaynak
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Resmi kaynak
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Resmi kaynak
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Resmi kaynak
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Resmi kaynak
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Resmi kaynak
Tarım ve Orman Bakanlığı — https://www.tarimorman.gov.tr
Bu uygulamada gösterilen HACCP standartları yalnızca bilgilendirme amaçlıdır. KitchenNmbrs, gösterilen değerlerin güncel veya eksiksiz olduğunu garanti etmez. Güncel mevzuat için her zaman Tarım ve Orman Bakanlığı'na başvurun.
Yazan
Jeffrey Smit
KitchenNmbrs Kurucusu ve CEO'su
Jeffrey Smit, KitchenNmbrs'ı Rotterdam'daki 1NUL8 Group'ta 8 yıllık mutfak müdürlüğü deneyimiyle kurdu. Misyonu: her restoran sahibine gıda maliyeti kontrolü sağlamak.
Verilerle satın almanızı optimize edin
Hangi tedarikçinin en uygun olduğunu ve fiyat değişikliklerinin marjlarınızı nasıl etkilediğini bilin. KitchenNmbrs satın almayı tarif maliyetlerine bağlar. 14 gün ücretsiz deneyin.
Ücretsiz denemeyi başlat →