Kleine en grote porties kunnen je winst vergroten, maar alleen als je de cijfers goed uitrekent. Veel restaurants bieden verschillende portiegroottes aan zonder te checken of dit financieel voordelig is. In dit artikel leer je stap-voor-stap berekenen of het aanbieden van meerdere porties winstgevend is voor jouw zaak.
Waarom portiegrootte berekenen cruciaal is
Het aanbieden van kleine en grote porties lijkt logisch: meer keuze voor gasten, meer omzet voor jou. Maar in de praktijk gaat het vaak mis. Veel restaurants rekenen verkeerd en verliezen geld op hun kleine porties.
De belangrijkste valkuilen:
- Kleine portie krijgt te lage prijs (niet proportioneel)
- Vaste kosten (bediening, afwas) blijven gelijk
- Gast kiest vaker de goedkopere optie
- Keuken heeft meer werk door verschillende porties
De kostprijsberekening voor verschillende porties
Voor elke portiegrootte bereken je apart de kostprijs. Niet alle kosten schalen mee met de portiegrootte.
? Voorbeeld:
Pasta carbonara - normale portie €16,50 (incl. 9% BTW):
- Pasta: 120g = €0,60
- Spek: 40g = €1,20
- Ei + room: €0,80
- Kaas + kruiden: €0,70
- Garnituur: €0,20
Totale ingrediëntkosten: €3,50
Voor een kleine portie (80% van de hoeveelheid) worden de ingrediëntkosten:
- Pasta: 96g = €0,48
- Spek: 32g = €0,96
- Ei + room: €0,64
- Kaas + kruiden: €0,56
- Garnituur: €0,20 (blijft gelijk!)
Totaal kleine portie: €2,84
Vaste kosten die niet meeschalen
Bepaalde kosten blijven gelijk, ongeacht de portiegrootte:
⚠️ Let op:
Garnituur, sauzen, bord, bediening en afwas kosten hetzelfde bij kleine en grote porties. Reken dit mee in je kostprijs.
Vaste kosten per bord (onafhankelijk van portiegrootte):
- Garnituur en decoratie: €0,20
- Brood vooraf: €0,30
- Bediening (tijd): €2,50
- Afwas en energie: €0,40
- Overhead per bord: €1,20
Totale vaste kosten: €4,60 per bord
De financiële analyse: loont het?
Nu bereken je of beide porties winstgevend zijn:
? Voorbeeld berekening:
Normale portie - €16,50 (€15,14 excl. BTW):
- Ingrediënten: €3,50
- Vaste kosten: €4,60
- Totale kosten: €8,10
- Winst: €15,14 - €8,10 = €7,04
- Winstmarge: 46,5%
? Kleine portie - €13,50 (€12,39 excl. BTW):
- Ingrediënten: €2,84
- Vaste kosten: €4,60 (zelfde!)
- Totale kosten: €7,44
- Winst: €12,39 - €7,44 = €4,95
- Winstmarge: 40,0%
Keuzegedrag van gasten meenemen
Het aanbieden van een kleine portie beïnvloedt het keuzegedrag. Veel gasten kiezen de goedkopere optie, ook al hadden ze anders de normale portie genomen.
Stel je verkoopt normaal 100 pasta's per week à €16,50. Met kleine porties wordt dit:
- 60 kleine porties à €13,50 = €810
- 40 normale porties à €16,50 = €660
- Totale omzet: €1.470 (was €1.650)
⚠️ Let op:
Je omzet daalt met €180 per week, maar je winst per bord blijft redelijk. Check altijd beide effecten.
Wanneer het wel loont
Meerdere porties zijn financieel voordelig als:
- Je extra gasten trekt die anders niet komen
- Kleine portie heeft nog minimaal 35% winstmarge
- Je kunt upsellen (voorgerecht, dessert, drank)
- Vaste kosten zijn laag (bijvoorbeeld bij bezorging)
KitchenNmbrs en portieberekeningen
Met een systeem zoals KitchenNmbrs bereken je automatisch de kostprijs per portiegrootte. Je ziet direct welke porties winstgevend zijn en kunt verschillende scenario's doorrekenen.
De app helpt je ook bij het bijhouden van verkoopcijfers per portie, zodat je kunt zien of je omzet stijgt of daalt door het aanbieden van verschillende groottes.
Hoe bereken je of verschillende porties voordelig zijn? (stap voor stap)
Bereken kostprijs normale portie
Tel alle ingrediëntkosten op voor je standaard portie. Vergeet geen garnituur, sauzen of olie. Deel door je verkoopprijs excl. BTW voor je huidige foodcost percentage.
Bepaal kosten kleine portie
Reken 70-80% van de variabele ingrediënten (vlees, vis, groente). Houd vaste kosten gelijk: garnituur, sauzen, bediening en afwas kosten hetzelfde per bord.
Stel prijzen vast en check marges
Bereken welke prijs je nodig hebt voor minimaal 35% winstmarge op beide porties. Check of dit realistisch is voor je doelgroep en concept.
Test en meet resultaat
Voer beide porties in voor 4-6 weken. Meet totale omzet, aantal verkochte porties per type en gemiddelde bonwaarde. Pas aan als nodig.
✨ Pro tip
Start met je 3 best-verkopende gerechten en test verschillende porties 6 weken. Meet niet alleen omzet per gerecht, maar ook totale bonwaarde per tafel.
Calcular por conta própria?
Na app KitchenNmbrs faz isto em poucos cliques. 7 dias grátis, sem cartão de crédito.
Este artigo foi útil?
Perguntas frequentes
Hoeveel goedkoper moet een kleine portie zijn?
Niet meer dan 15-20% goedkoper dan de normale portie. Anders wordt het verschil in kostprijs te klein om winstgevend te blijven.
Welke kosten blijven gelijk bij verschillende porties?
Bediening, afwas, garnituur, sauzen, brood en overhead kosten hetzelfde per bord. Alleen hoofdingrediënten schalen mee met de portiegrootte.
Wat als iedereen de kleine portie kiest?
Dan verlies je omzet zonder evenredige kostenbesparing. Test eerst met een beperkt aantal gerechten en meet het effect op je totale omzet.
Hoe voorkom ik dat gasten altijd de goedkopere optie kiezen?
Positioneer de normale portie als 'aanbevolen' en maak het prijsverschil niet te groot. Maximaal €3-4 verschil werkt meestal goed.
Moet ik ook grote porties aanbieden?
Grote porties zijn vaak winstgevender omdat de vaste kosten gelijk blijven maar je meer kunt rekenen. Test dit als je kleine porties succesvol zijn.
⚠️ Regulamento UE 1169/2011 — Informação sobre alergénios — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
A informação sobre alergénios nesta página baseia-se no Regulamento UE 1169/2011. Receitas e ingredientes podem variar consoante o fornecedor. Verifique sempre a informação atualizada sobre alergénios junto do seu fornecedor e comunique-a corretamente aos seus clientes. A KitchenNmbrs não é responsável por reações alérgicas.
Em Portugal, a ASAE supervisiona a regulamentação de alergénios.
📚 Fontes consultadas
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Fonte oficial
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Fonte oficial
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Fonte oficial
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Fonte oficial
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Fonte oficial
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Fonte oficial
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Fonte oficial
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Fonte oficial
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Fonte oficial
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Fonte oficial
ASAE (Autoridade de Segurança Alimentar e Económica) — https://www.asae.gov.pt
As normas HACCP apresentadas nesta aplicação são meramente informativas. A KitchenNmbrs não garante que os valores apresentados estejam atualizados ou completos. Consulte sempre a ASAE ou a sua autoridade local para a regulamentação em vigor.
Escrito por
Jeffrey Smit
Fundador e CEO da KitchenNmbrs
Jeffrey Smit criou a KitchenNmbrs a partir de 8 anos de experiência prática como gestor de cozinha no 1NUL8 Group em Rotterdam. A sua missão: dar a cada dono de restaurante controlo sobre o custo alimentar.
Defina preços de venda baseados em factos
Preços a olho? KitchenNmbrs calcula o preço ideal baseado no seu food cost real e margem desejada. Experimente grátis por 14 dias.
Iniciar teste gratuito →