Waarom verdwijnt er steeds meer geld uit je bar terwijl de omzet stijgt? Prime cost toont je de werkelijke kosten van je bar: drank inkoop plus personeel samen. De meeste bareigenaren kijken enkel naar wat ze betalen voor bier en wijn, maar missen het grootste kostenplaatje.
Wat is drank prime cost?
Prime cost bestaat uit twee delen:
- Drank cost: wat je betaalt voor bier, wijn, spirits en mixers
- Bar loonkosten: salaris van barkeepers en bediening (percentage dat naar de bar gaat)
Deze twee samen vormen je prime cost. Een gezonde prime cost voor bars ligt meestal tussen 45% en 55% van de drankomzet.
💡 Voorbeeld:
Bar met €50.000 drankomzet per maand:
- Drank inkoop: €12.500 (25%)
- Bar loonkosten: €11.000 (22%)
Prime cost: €23.500 = 47% van omzet
Hoe bereken je de drank cost?
Voor de drank cost tel je alle inkoopkosten bij elkaar op:
- Bier, wijn, spirits
- Mixers (cola, tonic, sappen)
- Garnituren (citroen, olijven, kersen)
- Ijs (als je dit inkoopt)
⚠️ Let op:
Reken met je drankomzet exclusief 21% BTW. Alcoholische dranken hebben 21% BTW, niet 9% zoals eten.
Formule drank cost:
Drank cost % = (Totale drank inkoop / Drankomzet excl. BTW) × 100
💡 Voorbeeld berekening:
Maand februari:
- Drankomzet: €60.500 (incl. 21% BTW)
- Drankomzet excl. BTW: €60.500 / 1,21 = €50.000
- Drank inkoop: €12.500
Drank cost: €12.500 / €50.000 × 100 = 25%
Hoe bereken je bar loonkosten?
Bar loonkosten vormen het deel van je personeelskosten dat naar de bar gaat. Dit bereken je door je totale loonkosten te verdelen over bar en keuken.
Veel bars hanteren deze verdeling:
- Pure bar: 100% naar drank
- Restaurant met bar: 60-70% naar eten, 30-40% naar drank
- Café met keuken: 50-60% naar drank, 40-50% naar eten
Dit is een patroon dat we keer op keer tegenkomen in restaurant financiën: de verdeling van loonkosten bepaalt vaak het verschil tussen winst en verlies.
💡 Voorbeeld restaurant:
Restaurant met 70% eten, 30% drank omzet:
- Totale loonkosten: €25.000
- 35% gaat naar bar: €8.750
- Drankomzet excl. BTW: €30.000
Bar loon %: €8.750 / €30.000 × 100 = 29%
Prime cost berekening
Nu tel je beide percentages bij elkaar op:
Prime cost % = Drank cost % + Bar loon %
💡 Totaal voorbeeld:
Restaurant uit vorige voorbeelden:
- Drank cost: 25%
- Bar loon: 29%
Prime cost: 25% + 29% = 54%
Een prime cost van 54% is aan de hoge kant. Veel bars streven naar 45-50%.
Wat zijn goede benchmarks?
Prime cost benchmarks per type zaak:
- Cocktailbar: 40-50% (hogere drank cost door premium spirits)
- Café/kroeg: 45-55% (veel bier, lagere marge)
- Restaurant bar: 45-50% (mix van dranken)
- Wijnbar: 35-45% (goede wijnmarges)
⚠️ Let op:
Deze percentages zijn richtlijnen. Je locatie, concept en prijsniveau bepalen wat realistisch is voor jouw bar.
Hoe verbeter je je prime cost?
Als je prime cost te hoog is (boven 55%), kun je deze kanten op:
- Verhoog je prijzen: 10% prijsverhoging verlaagt je prime cost direct
- Check je portionering: geef je te veel per glas?
- Onderhandel met leveranciers: vooral bij grotere volumes
- Optimaliseer je personeelsinzet: niet te veel personeel tijdens rustige uren
Met een systeem zoals KitchenNmbrs kun je je drank cost automatisch bijhouden per product, zodat je snel ziet welke dranken het meest en minst opleveren.
Hoe bereken je drank prime cost? (stap voor stap)
Bereken je drank cost percentage
Tel alle drank inkoopkosten op (bier, wijn, spirits, mixers, garnituren). Deel dit door je drankomzet exclusief 21% BTW en vermenigvuldig met 100.
Bereken je bar loonkosten percentage
Bepaal welk deel van je personeelskosten naar de bar gaat (meestal 30-40% in restaurants). Deel dit door je drankomzet exclusief BTW en vermenigvuldig met 100.
Tel beide percentages bij elkaar op
Prime cost = drank cost % + bar loon %. Een gezonde prime cost ligt tussen 45-55% van je drankomzet, afhankelijk van je type zaak.
✨ Pro tip
Bereken je prime cost voor elke dag van de week apart over de afgelopen 8 weken. Vrijdag en zaterdag hebben vaak een heel andere cost-structuur dan doordeweekse dagen.
Obliczyć samemu?
W aplikacji KitchenNmbrs zrobisz to w kilka kliknięć. 7 dni za darmo, bez karty kredytowej.
Czy ten artykuł był pomocny?
Często zadawane pytania
Moet ik BTW meenemen in mijn prime cost berekening?
Nee, reken altijd met omzet exclusief BTW. Alcoholische dranken hebben 21% BTW. Deel je omzet door 1,21 om de prijs exclusief BTW te krijgen.
Hoe weet ik welk deel van mijn loonkosten naar de bar gaat?
Kijk naar je omzetverdeling. Als 30% van je omzet uit drank komt, kun je ongeveer 35% van je loonkosten aan de bar toerekenen. Pure bars rekenen 100% van de loonkosten mee.
Wat is een goede prime cost voor mijn café?
Voor cafés en kroegen ligt een gezonde prime cost tussen 45-55%. Cocktailbars kunnen iets lager (40-50%) door betere marges op mixed drinks. Wijnbars vaak het laagst (35-45%).
Hoe vaak moet ik mijn prime cost berekenen?
Minimaal maandelijks om trends te zien. Veel bars doen het wekelijks om sneller bij te kunnen sturen bij afwijkingen. Dagelijks is meestal te veel werk voor de toegevoegde waarde.
Wat als mijn prime cost boven de 60% uitkomt?
Dan verlies je waarschijnlijk geld op je bar. Check eerst je portionering en prijzen. Vaak helpt een prijsverhoging van 10-15% al enorm om weer winstgevend te worden.
Moet ik seizoenspersoneel anders berekenen in mijn bar loonkosten?
Ja, reken seizoenspersoneel mee in de maanden dat ze werken. Verdeel hun loon over de werkelijke periode, niet over het hele jaar. Dit geeft een realistischer beeld van je kosten per maand.
Hoe reken ik fooien mee in mijn prime cost berekening?
Fooien die via de kassa lopen tel je mee bij je loonkosten. Contante fooien die direct naar personeel gaan, reken je niet mee. Die zijn geen bedrijfskost maar persoonlijk inkomen van je medewerkers.
📚 Skonsultowane źródła
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Źródło oficjalne
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Źródło oficjalne
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Źródło oficjalne
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Źródło oficjalne
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Źródło oficjalne
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Źródło oficjalne
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Źródło oficjalne
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Źródło oficjalne
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Źródło oficjalne
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Źródło oficjalne
GIS (Główny Inspektorat Sanitarny) — https://www.gis.gov.pl
Normy HACCP przedstawione w tej aplikacji mają charakter wyłącznie informacyjny. KitchenNmbrs nie gwarantuje, że wyświetlane wartości są aktualne lub kompletne. Zawsze konsultuj się z GIS lub lokalnym organem w sprawie obowiązujących przepisów.
Autor
Jeffrey Smit
Założyciel i CEO KitchenNmbrs
Jeffrey Smit stworzył KitchenNmbrs na podstawie 8 lat praktycznego doświadczenia jako kierownik kuchni w 1NUL8 Group w Rotterdamie. Jego misja: dać każdemu właścicielowi restauracji kontrolę nad kosztami żywności.
Oblicz koszty koktajli do ml
Marże na napojach wydają się wysokie, ale straty je zjadają. KitchenNmbrs oblicza dokładny koszt każdego koktajlu i napoju. Wypróbuj za darmo.
Rozpocznij bezpłatny okres próbny →