Kooksverlies zorgt ervoor dat je minder product overhoudt dan je inkocht, waardoor je werkelijke kostprijs hoger wordt. Veel ondernemers vergeten dit mee te rekenen in hun foodcost, waardoor ze onbewust geld verliezen. In dit artikel leer je precies hoe je kooksverlies verwerkt in je kostprijsberekening.
Wat is kooksverlies?
Kooksverlies is het gewichtsverlies dat ontstaat tijdens het koken door verdamping van vocht. Een biefstuk van 200 gram wordt na bakken bijvoorbeeld 160 gram. Je hebt 40 gram (20%) verloren door kooksverlies.
? Voorbeeld:
Je koopt runderhaas voor €45 per kilo:
- Rauwe biefstuk: 200 gram = €9,00
- Na bakken: 160 gram
- Kooksverlies: 20%
Werkelijke kostprijs per 160g gebakken biefstuk: €9,00
Waarom kooksverlies meenemen in je kostprijs?
Als je alleen rekent met het rauwe gewicht, onderschat je je werkelijke kosten. Je koopt 200 gram vlees voor €9, maar serveert 160 gram. Die €9 moet je verdienen terug op die 160 gram, niet op 200 gram.
⚠️ Let op:
Reken nooit je verkoopprijs uit op basis van het rauwe gewicht. Je gast krijgt het gekookte gewicht op zijn bord.
Typisch kooksverlies per product
Verschillende producten verliezen verschillende percentages tijdens het koken:
- Rundvlees: 15-25% (afhankelijk van gaarheid)
- Varkensvlees: 20-30%
- Kip: 20-25%
- Vis: 10-15%
- Gehakt: 25-35%
? Voorbeeld kip:
Kipfilet €12/kg, kooksverlies 22%:
- Rauwe kipfilet: 180 gram = €2,16
- Na bakken: 140 gram (22% verlies)
- Kostprijs per 140g: €2,16
Werkelijke kiloprijs gekookte kip: €15,38/kg
Berekening werkelijke kostprijs na kooksverlies
De formule is simpel: je deelt je inkoopkosten door het gewicht dat je werkelijk serveert.
Formule: Werkelijke kostprijs = Inkoopkosten rauw product / Gewicht na koken
? Voorbeeld zalm:
Zalmfilet €24/kg, portie 200g rauw, kooksverlies 12%:
- Inkoopkosten: 200g × €24 = €4,80
- Gewicht na bakken: 176g
- Kostprijs per geserveerde portie: €4,80
Je serveert 176g voor €4,80 aan inkoop
Impact op je foodcost percentage
Kooksverlies verhoogt je werkelijke foodcost omdat je dezelfde inkoopkosten moet verdienen op minder product. Bij 20% kooksverlies stijgt je foodcost effectief met 25%.
⚠️ Let op:
20% kooksverlies betekent NIET 20% hogere foodcost. Het betekent dat je 25% meer moet verdienen per geserveerd gram (100/80 = 1,25).
Praktische tips voor kooksverlies
- Meet na: Weeg producten voor en na koken om je eigen kooksverlies te bepalen
- Consistentie: Train je keuken om altijd dezelfde gaarheid aan te houden
- Bereidingswijze: Grillen geeft meer verlies dan pocheren
- Update regelmatig: Check elk kwartaal of je kooksverliezen nog kloppen
Hoe bereken je kooksverlies in je kostprijs? (stap voor stap)
Meet het kooksverlies van je producten
Weeg een portie voor het koken en na het koken. Bereken het verschil in procenten: ((rauw gewicht - gekookt gewicht) / rauw gewicht) × 100. Doe dit voor elk hoofdproduct dat je gebruikt.
Bereken de werkelijke kostprijs per geserveerde portie
Neem de inkoopkosten van je rauwe portie en deel die door het werkelijke gewicht dat op het bord komt. Dit zijn je echte ingrediëntkosten voor die portie.
Update je recepten met de werkelijke kostprijs
Vervang de kostprijs op basis van rauw gewicht door de kostprijs op basis van gekookt gewicht. Gebruik deze cijfers voor je foodcost berekening en prijsstelling.
✨ Pro tip
Meet kooksverlies bij je 5 best-verkopende gerechten. Als die cijfers kloppen, heb je 80% van je kostprijsprobleem opgelost.
Calculer vous-même ?
Dans l'application KitchenNmbrs, c'est en quelques clics. 7 jours gratuits, sans carte de crédit.
Cet article vous a-t-il été utile ?
Questions fréquentes
Moet ik kooksverlies meenemen in mijn foodcost berekening?
Ja, absoluut. Als je dit niet doet, onderschat je je werkelijke ingrediëntkosten en wordt je foodcost percentage te laag. Je koopt meer product dan je serveert.
Hoe weet ik het kooksverlies van mijn producten?
Meet het zelf door producten voor en na koken te wegen. Elk product en elke bereidingswijze geeft ander verlies. Online tabellen zijn indicatief, maar jouw keuken kan afwijken.
Geldt kooksverlies ook voor groenten?
Ja, maar meestal minder dan vlees. Groenten verliezen 5-15% door verdamping. Bij gestoomde groenten is het verlies minimaal, bij geroosterde groenten hoger.
Moet ik kooksverlies apart bijhouden van snijverlies?
Ja, dat is handiger. Snijverlies gebeurt bij voorbereiding (botten, schillen), kooksverlies tijdens bereiding. Beide verhogen je werkelijke kostprijs, maar op verschillende momenten.
Hoe vaak moet ik mijn kooksverlies percentages updaten?
Check dit elk kwartaal of als je bereidingswijze verandert. Een nieuwe chef kan andere gaarheid aanhouden, wat je kooksverlies beïnvloedt.
📚 Sources consultées
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Source officielle
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Source officielle
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Source officielle
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Source officielle
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Source officielle
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Source officielle
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Source officielle
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Source officielle
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Source officielle
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Source officielle
Ministère de l'Agriculture et de la Souveraineté alimentaire — https://agriculture.gouv.fr
Les normes HACCP affichées dans cette application sont fournies à titre informatif uniquement. KitchenNmbrs ne garantit pas que les valeurs affichées sont à jour ou complètes. Consultez toujours le Ministère de l'Agriculture ou votre autorité locale pour la réglementation en vigueur.
Rédigé par
Jeffrey Smit
Fondateur & CEO de KitchenNmbrs
Jeffrey Smit a créé KitchenNmbrs à partir de 8 ans d'expérience pratique en tant que responsable cuisine chez 1NUL8 Group à Rotterdam. Sa mission : donner à chaque restaurateur le contrôle de ses coûts alimentaires.
Gérez vos stocks sans tableurs
Sachez toujours ce que vous avez en stock et sa valeur. KitchenNmbrs relie stocks, recettes et achats. Commencez votre essai gratuit.
Commencer l'essai gratuit →