Allergeenwetgeving overtreden kan je zaak duur komen te staan. Sancties lopen uiteen van waarschuwingen tot sluitingen, afhankelijk van de ernst en het land. In dit artikel lees je welke straffen je kunt verwachten en hoe je ze voorkomt.
Wettelijke basis allergeenwetgeving EU
De allergeenwetgeving in de EU is vastgelegd in Verordening (EU) Nr. 1169/2011. Deze verordening verplicht horecabedrijven om informatie te verstrekken over de 14 hoofdallergenen in hun gerechten.
? De 14 verplichte allergenen:
- Gluten (tarwe, rogge, gerst, haver)
- Schaaldieren
- Eieren
- Vis
- Pinda's
- Soja
- Melk (inclusief lactose)
- Noten (amandel, hazelnoot, walnoot, etc.)
- Selderij
- Mosterd
- Sesamzaad
- Zwaveldioxide en sulfieten
- Lupine
- Weekdieren
Sancties per land - Nederland
In Nederland handhaaft de Nederlandse Voedsel- en Warenautoriteit (NVWA) de allergeenwetgeving. De sancties zijn opgebouwd in verschillende niveaus:
- Waarschuwing: Bij eerste overtreding zonder direct gevaar
- Bestuurlijke boete: €1.000 tot €83.000 afhankelijk van ernst
- Dwangsom: Dagelijkse boete tot problemen opgelost zijn
- Sluiting: Bij ernstig gevaar voor volksgezondheid
⚠️ Let op:
Bij ernstige allergische reacties van gasten kun je ook civielrechtelijk aansprakelijk gesteld worden. Dit kan leiden tot schadevergoedingen die veel hoger zijn dan de boetes.
Sancties in andere EU-landen
Elk EU-land heeft eigen sancties binnen de Europese kaders:
- Duitsland: Boetes tot €50.000, bij herhaling tot €25.000 per dag
- België: Strafrechtelijke vervolging mogelijk, boetes tot €100.000
- Frankrijk: Boetes tot €300.000 voor bedrijven, gevangenisstraf mogelijk
- Verenigd Koninkrijk: Boetes tot £5.000 of 6 maanden gevangenis
? Voorbeeld uit de praktijk:
Een restaurant in Amsterdam kreeg in 2023 een boete van €15.000 omdat:
- Geen allergeenregistratie beschikbaar was
- Personeel kon geen informatie geven over gluten
- Een gast met coeliakie werd ziek na het eten
Totale kosten: €15.000 boete + €8.000 advocaatkosten + schadevergoeding
Wat controleurs checken
Bij een controle door de NVWA of andere toezichthouders wordt gekeken naar:
- Allergeenregistratie per gerecht: Welke allergenen zitten in elk menu-item?
- Ingrediëntenlijsten: Van alle producten die je gebruikt
- Kruisbesmettingsprocedures: Hoe voorkom je dat allergenen mengen?
- Personeelstraining: Weten medewerkers hoe ze gasten moeten informeren?
- Documentatie: Kun je aantonen dat je procedures volgt?
Risicofactoren die boetes verhogen
Bepaalde situaties maken de kans op hoge boetes groter:
⚠️ Verhoogd risico bij:
- Eerdere waarschuwingen genegeerd
- Gast heeft allergische reactie gehad
- Bewust verkeerde informatie gegeven
- Geen enkele registratie beschikbaar
- Personeel totaal niet getraind
Preventie: zo voorkom je sancties
De beste bescherming tegen boetes is een waterdicht allergeen-systeem:
- Registreer alle allergenen per gerecht in een digitaal systeem
- Train je personeel over allergenen en kruisbesmetting
- Houd ingrediëntenlijsten bij van alle leveranciers
- Maak duidelijke procedures voor keuken en bediening
- Update regelmatig als je recepten of leveranciers wijzigt
? Digitale registratie voordelen:
Met een app zoals KitchenNmbrs kun je:
- Alle 14 allergenen per recept vastleggen
- Automatisch doorrekenen van ingredient naar gerecht
- Snel terugzoeken bij controles
- Overzicht per menukaart genereren
Dit maakt controles veel minder stressvol en verkleint de kans op fouten.
Wat te doen bij een controle
Als de NVWA of andere controleurs komen:
- Blijf kalm en werk mee aan de controle
- Toon je allergeenregistratie direct en volledig
- Laat zien dat personeel getraind is door vragen te beantwoorden
- Documenteer alles wat besproken wordt
- Vraag om schriftelijke rapportage na afloop
Hoe zet je een compliant allergeen-systeem op?
Inventariseer alle ingrediënten
Maak een lijst van alle producten die je gebruikt, inclusief sauzen, kruiden en halffabricaten. Check bij elke leverancier welke van de 14 hoofdallergenen erin zitten. Dit wordt je basis-database.
Registreer allergenen per recept
Ga elk gerecht op je menukaart langs en noteer welke allergenen erin zitten. Vergeet garnering, sauzen en bijgerechten niet. Een digitaal systeem maakt dit overzichtelijker dan Excel.
Train je team en maak procedures
Zorg dat iedereen weet hoe ze gasten correct informeren over allergenen. Maak duidelijke afspraken over kruisbesmetting voorkomen en wie verantwoordelijk is voor updates.
✨ Pro tip
Behandel allergeenregistratie niet als administratieve last, maar als bescherming voor je zaak. Een goed systeem voorkomt niet alleen boetes, maar ook de veel hogere kosten van juridische procedures en reputatieschade.
Calculate this yourself?
In the KitchenNmbrs app you can do this in just a few clicks. 7 days free, no credit card.
Was this article helpful?
Frequently asked questions
Kan ik een boete krijgen als een gast niet naar allergenen vraagt?
Nee, je bent alleen verplicht informatie te geven als een gast erom vraagt. Maar je moet die informatie wel beschikbaar hebben en correct kunnen verstrekken.
Gelden dezelfde regels voor afhaal en bezorging?
Ja, de allergeenwetgeving geldt voor alle vormen van voedselverstrekking. Bij bezorging kun je allergenen op je website of app vermelden.
Wat als ik een product gebruik waarvan ik de allergenen niet weet?
Dan ben je verplicht dit bij je leverancier op te vragen. 'Weet ik niet' is geen geldig antwoord tijdens een controle.
Hoelang moet ik allergeenregistraties bewaren?
Er is geen wettelijke bewaartermijn, maar bewaar ze minimaal 2 jaar. Bij claims of onderzoeken heb je dan nog toegang tot je gegevens.
Kan ik aansprakelijk gesteld worden als een gast ziek wordt?
Ja, naast boetes van de NVWA kun je ook civielrechtelijk aansprakelijk zijn. Een goede registratie helpt om aan te tonen dat je zorgvuldig hebt gehandeld.
Moet ik allergenen op mijn menukaart zetten?
Nee, dat is niet verplicht. Je moet de informatie wel kunnen verstrekken als een gast erom vraagt. Veel restaurants gebruiken codes of een apart allergenenoverzicht.
⚠️ EU Regulation 1169/2011 — Allergen Information — https://eur-lex.europa.eu/eli/reg/2011/1169/oj
The allergen information on this page is based on EU Regulation 1169/2011. Recipes and ingredients may vary by supplier. Always verify current allergen information with your supplier and communicate this correctly to your guests. KitchenNmbrs is not liable for allergic reactions.
In the UK, the FSA enforces allergen regulations under the Food Information Regulations 2014.
📚 Sources consulted
- EU Verordening 852/2004 — Levensmiddelenhygiëne (2004) — Official source
- EU Verordening 853/2004 — Hygiënevoorschriften voor levensmiddelen van dierlijke oorsprong (2004) — Official source
- EU Verordening 1169/2011 — Voedselinformatie aan consumenten (2011) — Official source
- NVWA — Hygiënecode voor de horeca (2024) — Official source
- NVWA — Allergenen in voedsel (2024) — Official source
- Codex Alimentarius — International Food Standards (2024) — Official source
- FSA — Safer food, better business (HACCP) (2024) — Official source
- BVL — Lebensmittelhygiene (HACCP) (2024) — Official source
- Warenwetbesluit Bereiding en behandeling van levensmiddelen (2024) — Official source
- WHO — Foodborne diseases estimates (2024) — Official source
Food Standards Agency (FSA) — https://www.food.gov.uk
The HACCP standards shown in this application are for informational purposes only. KitchenNmbrs does not guarantee that displayed values are current or complete. Always consult the FSA or your local authority for the latest regulations.
Written by
Jeffrey Smit
Founder & CEO of KitchenNmbrs
Jeffrey Smit built KitchenNmbrs from 8 years of hands-on experience as kitchen manager at 1NUL8 Group in Rotterdam. His mission: give every restaurant owner control over food cost.
Allergen registration that's truly compliant
EU legislation requires allergen documentation for every dish. KitchenNmbrs automatically generates allergen matrices based on your ingredients. Try it free for 14 days.
Start free trial →